7:30 AM - 20:30 PM
0962 678 090
Nguyên tắc trong can thiệp rối loạn phổ tự kỷ cho trẻ
Bài viết này sẽ giới thiệu về các nguyên tắc cơ bản trong việc can thiệp cho trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ (ASD). Từ việc hiểu rõ về cách hoạt động của ASD đến việc áp dụng các phương pháp can thiệp hiệu quả, mỗi nguyên tắc sẽ được phân tích và minh họa bằng ví dụ cụ thể. Bài viết sẽ bắt đầu với việc giải thích về tính đa dạng của ASD và cách nó ảnh hưởng đến hành vi và phát triển của trẻ. Tiếp theo, nó sẽ phân tích các nguyên tắc quan trọng như sự linh hoạt, tích cực và cá nhân hóa trong quá trình can thiệp. Bài viết cũng sẽ đề cập đến tầm quan trọng của sự hỗ trợ và hợp tác giữa gia đình, giáo viên và các chuyên gia chăm sóc sức khỏe. Mục tiêu của bài viết là cung cấp cho độc giả hiểu biết sâu sắc về cách tiếp cận hiệu quả nhất để hỗ trợ và phát triển cho trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ.
1. Can thiệp lấy trẻ tự kỷ và gia đình là trung tâm
Mỗi trẻ tự kỷ là một cá thể riêng biệt, tất cả trẻ đều có cơ hội học tập theo những cách riêng phù hợp với trẻ.
Can thiệp có sự tham gia tích cực của các thành viên trong gia đình trẻ, phối hợp cùng với các chuyên gia, nhà trị liệu, giáo viên nhằm đảm bảo hiệu quả tốt nhất có thể.
Gia đình được hướng dẫn và trợ giúp trong suốt quá trình can thiệp.
2. Can thiệp có cấu trúc
- Người tiến hành can thiệp được đào tạo theo chuyên ngành của mình.
- Chương trình can thiệp được cá nhân hóa, phù hợp với đặc điểm, khó khăn và nhu cầu của trẻ cũng như của gia đình.
- Chương trình can thiệp có thể điều chỉnh linh hoạt
- Các hoạt động can thiệp được tổ chức có hệ thống, dễ tiếp cận đối với gia đình trẻ tự kỷ.
- Cung cấp môi trường học tập thuận lợi: Trẻ được an toàn và được tạo điều kiện để phát huy năng lực cá nhân.
- Có các hoạt động phù hợp nhằm hỗ trợ trẻ đi học hòa nhập.
- Có các hoạt động giúp trẻ có cơ hội tiếp xúc với trẻ cùng lứa phát triển bình thường.
3. Can thiệp dựa trên các bằng chứng khoa học
- Được thiết kế dựa trên đặc điểm riêng của rối loạn phổ tự kỷ
- Tập trung vào việc phát triển các kỹ năng mà trẻ tự kỷ thiếu sót: chú ý, giao tiếp, bắt chước, ngôn ngữ, kỹ năng xã hội, nhận thức.
- Bao gồm các chiến lược giúp trẻ học các kỹ năng mới và sử dụng chúng trong các bối cảnh khác nhau (khái quát hóa).
- Được xây dựng dựa trên các học thuyết, có bằng chứng khách quan về tính hiệu quả thông qua các nghiên cứu khoa học.
4. Vai trò của gia đình trong can thiệp trẻ tự kỷ
Gia đình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình can thiệp trẻ tự kỷ. Cha mẹ và các thành viên trong gia đình thường là những người đầu tiên nhận ra những biểu hiện bất thường ở trẻ, cũng là người theo dõi và ghi nhận sự tiến triển của trẻ. Gia đình là người yêu thương trẻ nhất, ở bên trẻ thường xuyên, có động lực lớn nhất trong việc đem lại những điều tốt đẹp cho trẻ. Vì vậy, cha mẹ và những người chăm sóc luôn là người đồng hành quan trọng nhất đối với trẻ tự kỷ và các nhà chuyên môn xuyên suốt quá trình khám, chẩn đoán và can thiệp.
Việc có con mắc rối loạn phổ tự kỷ thường là một sự kiện gây sang chấn, ảnh hưởng đến toàn bộ các thành viên trong gia đình. Mặt khác, các chi phí về đánh giá và can thiệp trẻ tự kỷ có thể là một gánh nặng về kinh tế đối với gia đình.
Định hướng can thiệp lấy trẻ tự kỷ và gia đình làm trung tâm đòi hỏi các chuyên gia, cán bộ can thiệp phải có các hoạt động hướng dẫn can thiệp cho cha mẹ và người chăm sóc, đồng thời tiếp cận gia đình theo cách tôn trọng sự khác biệt về văn hóa, nhận thức. Theo dõi, đánh giá trước và trong quá trình can thiệp không chỉ đánh giá trẻ đơn thuần, mà còn đánh giá thái độ, nhận thức, kỹ năng của cha mẹ về can thiệp rối loạn phổ tự kỷ, những vấn đề gia đình và cộng đồng.
5. Phối hợp đa chuyên ngành trong can thiệp
Nhóm làm việc trực tiếp với trẻ và gia đình
Trong can thiệp trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ, cần thiết có sự phối hợp làm việc của cán bộ từ các chuyên ngành khác nhau. Khi làm việc nhóm, các cá nhân thường đưa ra quyết định đúng đắn hơn, tạo nên tính đồng nhất, đạt được sự nhất trí chung. Sự phối hợp nhóm đa chuyên môn trong can thiệp trẻ tự kỷ là quá trình các nhà chuyên môn (Y tế, giáo dục, trị liệu) phối hợp với cha mẹ, giáo viên và các nguồn lực khác cùng chung sức, hỗ trợ lẫn nhau để đảm bảo tính thống nhất, tính đồng bộ và tính hiệu quả trong suốt quá trình can thiệp. Sự phối hợp nhóm đa chuyên ngành không chỉ mang lại lợi ích cho trẻ tự kỷ mà còn mang lại lợi ích cho mỗi thành viên trong nhóm và toàn bộ nhóm về khả năng tự giáo dục, tự quản lý…
Hiện nay trên thế giới đang có hai cách tiếp cận làm việc nhóm: đa ngành (multidisciplinary) và liên ngành (interdisciplinary). Đặc điểm chung là nhóm gồm các chuyên gia có kiến thức và kinh nghiệm chuyên sâu ở một lĩnh vực nào đó. Trong tiếp cận đa ngành, kết quả nhận được dựa vào đánh giá, quan điểm riêng của từng chuyên gia, sau đó được tổng hợp lại và đưa ra quyết định. Ngược lại, trong tiếp cận liên ngành, kết quả dựa trên sự thảo luận, hợp tác, bổ sung lẫn nhau của các chuyên gia, quyết định cuối cùng đạt được dựa vào sự đồng thuận của nhóm. Tùy điều kiện mà mỗi cơ sở y tế sẽ áp dụng cách tiếp cận phù hợp.
Vai trò, chức năng của các nhà chuyên môn trong nhóm làm việc đa chuyên ngành là:
Cán bộ chăm sóc sức khỏe
- Theo dõi, đánh giá sức khỏe và sự phát triển của trẻ.
- Khám, điều trị dược lý, theo dõi các tình trạng y khoa kèm theo
- Hỗ trợ và hướng dẫn gia đình
- Giáo dục sức khỏe cộng đồng, nâng cao nhận thức vể rối loạn phổ tự kỷ.
Cán bộ tâm lý lâm sàng
- Thực hiện các trắc nghiệm tâm lý, các thang điểm nhằm đánh giá sự phát triển các kỹ năng của trẻ, trí tuệ và hành vi thích ứng, mức độ nặng tự kỷ, các vấn đề cảm xúc hành vi của trẻ…
- Thực hiện trị liệu tâm lý cho trẻ và gia đình, khi cần thiết.
- Giáo dục sức khỏe cộng đồng, nâng cao nhận thức vể rối loạn phổ tự kỷ.
Kỹ thuật viên ngôn ngữ trị liệu
- Đánh giá và thực hiện trị liệu, theo dõi tiến triển theo chuyên ngành.
- Đào tạo cha mẹ / người chăm sóc
- Giáo dục sức khỏe cộng đồng, nâng cao nhận thức vể rối loạn phổ tự kỷ.
Giáo viên, điều dưỡng được đào tạo về can thiệp trẻ tự kỷ
- Đánh giá, thực hiện can thiệp, theo dõi theo lĩnh vực được đào tạo
- Đào tạo cha mẹ/người chăm sóc
- Giáo dục sức khỏe cộng đồng, nâng cao nhận thức vể rối loạn phổ tự kỷ.
Giáo viên tại các cơ sở giáo dục hòa nhập
- Đánh giá các đặc điểm, kỹ năng phát triển, các kỹ năng học tập, kỹ năng tại trường học của trẻ.
- Thực hiện các hoạt động giáo dục trên cơ sở điều chỉnh phù hợp với năng lực và nhu cầu của trẻ.
- Giáo dục sức khỏe cộng đồng, nâng cao nhận thức vể rối loạn phổ tự kỷ.
6. Yêu cầu chung khi phối hợp làm việc đa chuyên ngành
Thường xuyên tổ chức các cuộc họp và thảo luận trường hợp trẻ tự kỷ và gia đình để khuyến khích sự phối hợp và cập nhật thông tin, đảm bảo kế hoạch can thiệp của trẻ được xây dựng một cách có hệ thống, toàn diện và khoa học.
Bảo đảm các tài liệu về kế hoạch, hoạt động can thiệp cụ thể cho trẻ và hướng dẫn gia đình được rõ ràng và mọi thành viên trong nhóm có thể tiếp cận được.
Các thành viên trong nhóm xác định được vai trò của mình và tôn trọng, hỗ trợ các nhà chuyên môn khác, đội ngũ giáo viên, người bệnh và gia đình.
Hỗ trợ trẻ tự kỷ và gia đình/người chăm sóc thông qua việc khuyến khích họ tham gia vào mọi mặt của quá trình chăm sóc.