Tư vấn miễn phí
Giờ làm việc

7:30 AM - 20:30 PM

Hotline tư vấn

0962 678 090

Định nghĩa rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ

Tỉ lệ trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ hiện đang có xu hướng gia tăng đáng kể và gây nên nhiều ảnh hưởng tiêu cực đối với sức khỏe, đời sống, khả năng học tập, các mối quan hệ của trẻ nhỏ. Tình trạng này thường khởi phát từ rất sớm với biểu hiện đặc trưng là những khiếm khuyết về ngôn ngữ, giao tiếp, tương tác và những hành vi bất thường, lặp đi lặp lại nhiều lần.

1. Rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ là gì?

Rối loạn phổ tự kỷ (tên tiếng Anh là Autism spectrum disorder và viết tắt là ASD) là một khuyết tật phát triển có thể gây ra những thách thức đáng kể trong xã hội, giao tiếp và hành vi. Nhìn bề ngoài thì những người mắc ASD trông khác biệt với những người khoẻ mạnh khác, nhưng những người mắc ASD có sự khác biệt trong giao tiếp, tương tác, cư xử và học hỏi theo những cách khác với hầu hết những người xung quanh. Khả năng học tập, tư duy và giải quyết vấn đề của những người mắc chứng ASD có thể từ thiên tài đến khó khăn nghiêm trọng. Một số người mắc ASD cần được giúp đỡ rất nhiều trong cuộc sống hàng ngày, còn những người khác có thể cần ít hơn.

2. Nguyên nhân của rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ

Các nhà khoa học hiện nay vẫn chưa biết tất cả các nguyên nhân gây ra ASD. Tuy nhiên, một số nguyên nhân đã được xác định có khả năng làm tăng nguy cơ khiến trẻ mắc ASD. Bên cạnh đó, có thể có nhiều yếu tố khác nhau khiến trẻ có nhiều khả năng bị ASD, bao gồm các yếu tố môi trường, sinh học và di truyền.

Hầu hết các nhà khoa học đồng ý rằng gen là một trong những yếu tố nguy cơ có thể làm cho một người có nhiều khả năng phát triển ASD.

Trẻ em có anh chị em bị ASD có nguy cơ mắc ASD cao hơn.

Nhiều nghiên cứu tập trung vào các gen ảnh hưởng đến sự phát triển của não và dẫn truyền thần kinh (cách các tế bào não giao tiếp), nhưng các chuyên gia cho rằng một số bệnh lý nhất định có thể liên quan đến ASD. Vẫn chưa rõ những điều kiện này có liên quan trực tiếp như thế nào đến ASD. Những người mắc một số tình trạng di truyền hoặc nhiễm sắc thể, chẳng hạn như hội chứng fragile X hoặc bệnh xơ cứng củ (tuberous sclerosis), phenylketon niệu, hội chứng rượu bào thai, hội chứng Rett, hội chứng Angelman và hội chứng Smith-Lemli-Opitz có nhiều khả năng khiến trẻ mắc tự kỷ.

ASD có thể xảy ra ở tất cả các nhóm chủng tộc, dân tộc và kinh tế xã hội khác nhau, nhưng trẻ nam có khả năng mắc tự kỷ cao gấp 4 lần so với trẻ gái. Khi dùng trong thời kỳ mang thai, các loại thuốc được kê toa như axit valproic và thalidomide có liên quan đến nguy cơ mắc ASD 15-16 cao hơn.

Có một số bằng chứng cho thấy giai đoạn nhạy cảm dễ phát triển ASD xảy ra trước, trong và ngay sau khi sinh. Trẻ em sinh ra từ cha mẹ lớn tuổi có nguy cơ mắc ASD cao hơn.

Một số cha mẹ lo lắng rằng các loại vắc-xin thông thường cho trẻ nhỏ, chẳng hạn như vắc-xin sởi - quai bị - rubella (MMR), có thể gây ra chứng tự kỷ. Nhiều nghiên cứu lớn đã không tìm thấy bất kỳ mối liên hệ nào giữa chứng tự kỷ và các loại vắc xin này. Theo Viện Y khoa, Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ và Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC) thì hiện nay không có bằng chứng nào cho thấy vắc xin gây ra chứng tự kỷ.

3. Dấu hiệu nhận biết trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ

Các biểu hiện của trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ thường sẽ khởi phát sớm và ở nhiều mức độ nặng nhẹ khác nhau. Tuy nhiên, chủ yếu trẻ vẫn có tồn tại các triệu chứng đặc trưng về khả năng giao tiếp, tương tác cùng những hành vi bất thường, mất kiểm soát. Cụ thể một số dấu hiệu cảnh báo như sau: 

  • Khả năng tiếp nhận và sử dụng ngôn ngữ của trẻ gặp nhiều hạn chế, trẻ chậm nói, nói ngọng, nói không rõ lời,...
  • Trẻ không có nhiều nhu cầu được tương tác với mọi người xung quanh, không sử dụng ánh mắt, cử chỉ, hành động, biểu cảm để giao tiếp. 
  • Có những hành vi bất thường, hay lặp đi lặp lại các động tác như đếm ngón tay, đi nhón gót, xoay tròn, lắc lư người,...một cách rập khuôn. 
  • Sở thích bị thu hẹp, thường chỉ quan tâm, chú ý đến một hoặc một số hoạt động, lĩnh vực nhất định. 
  • Có sự nhạy cảm quá mức với âm thanh, tiếng động, ánh sáng, mùi vị,...Khó có thể kiểm soát về cảm xúc, cảm giác của bản thân, thường hay kích động, sợ hãi quá mức. 
  • Rối loạn ăn uống, trẻ rối loạn phổ tự kỷ thường chán ăn, khó tiêu, dễ buồn nôn, ói mửa hoặc có xu hướng từ chối một số thức ăn, gia vị cụ thể. 
  • Xuất hiện các hành vi chống đối, kích động, bốc đồng, dễ giận dữ, cáu gắt, hoảng sợ dữ dội. 
  • Không thích được ôm ấp, gần gũi, âu yếm những người xung quanh. 
  • Khó có thể thích nghi tốt với những thay đổi của môi trường hay thói quen nào đó. 

Các biểu hiện của trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ có thể khác nhau ở từng trường hợp bệnh. Các bậc phụ huynh cần phải chú ý quan sát để kịp thời nhận biết những triệu chứng khác lạ, bất thường, từ đó có biện pháp can thiệp, hỗ trợ phù hợp cho trẻ trong giai đoạn sớm. 

4. Trẻ bị tự kỷ có nguy hiểm không?

Trẻ tự kỷ có nguy hiểm không? Câu trả lời là Có. Đây là một trong các vấn đề sức khỏe ở trẻ nhỏ cần được quan tâm và can thiệp đúng mực để tránh gây nên những ảnh hưởng tiêu cực đối với trẻ. Nếu tình trạng trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ không được khắc phục tốt thì các triệu chứng sẽ kéo dài cho đến tuổi trưởng thành và trở thành tự kỷ ở người lớn với hàng loạt các hệ lụy nghiêm trọng. 

Những người mắc phải chứng tự kỷ nếu không được khắc phục sớm sẽ khó có thể hòa nhập với xã hội, thậm chí họ không thể chăm sóc tốt cho bản thân và luôn phụ thuộc vào những người xung quanh. Cụ thể một số tác động tiêu cực của tình trạng tự kỷ đối với trẻ nhỏ như: 

Ảnh hưởng đến khả năng phát triển toàn diện của trẻ: Theo nghiên cứu thì tốc độ phát triển não bộ của trẻ tự kỷ thường rất kém nên trẻ khó có thể duy trì tốt các chức năng hoạt động của cơ thể, đặc biệt là kỹ năng ngôn ngữ, giao tiếp, tương tác xã hội. 

Suy giảm sự tập trung: Phần lớn những trẻ tự kỷ đều không thể duy trì tốt sự tập trung, chú ý của bản thân vào bất kỳ công việc nào. Tình trạng này khiến cho trẻ khó có thể học tập hiệu quả và không thể xây dựng tốt các mối quan hệ bền chặt, lâu dài. 

Thiếu sự thấu hiểu: Trẻ khó có thể hiểu được những gì người khác muốn truyền đạt và khó có thể suy nghĩ, đánh giá dựa trên góc nhìn của người khác. Điều này làm cho trẻ bị hạn chế về khả năng hòa nhập, trở nên cô lập và đơn độc. 

Không có khả năng tự điều chỉnh: Trẻ tự kỷ thường gặp nhiều khó khăn trong việc tự quản lý, sắp xếp thời gian, công việc, cảm xúc của bản thân. 

Hạn chế về khả năng nhìn tổng thể: Đa phần những trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ đều quan tâm đến các chi tiết nhỏ, ít khi để ý đến các thông tin bao quát nên dễ có những nhận định sai lệch về cuộc sống hoặc các hoạt động đời sống hàng ngày. 

Trẻ tự kỷ cũng có thể được can thiệp hiệu quả tại các trung tâm giáo dục chuyên biệt dành cho trẻ tự kỷ để nhận được sự hỗ trợ chu đáo, chuyên sâu từ các chuyên gia, giáo viên dày dặn kinh nghiệm. Trung tâm can thiệp hòa nhập Mion Kids hiện đang là một trong các lựa chọn uy tín hàng đầu tại Hà Nội đối với lĩnh vực can thiệp cho trẻ đặc biệt với các phương pháp đạt chuẩn quốc tế. 

Hy vọng qua thông tin trong bài viết này, bạn đọc sẽ hiểu thêm về rối loạn phổ tự kỷ và xác định tình trạng trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ hay không. Các bậc phụ huynh cần chú ý quan tâm và nhanh chóng phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để giúp trẻ cải thiện, can thiệp tự kỷ trong giai đoạn sớm.
 

  • Chia sẻ: